Bilgisayar kullanıcıları, “otomatik sürücü güncelleme” programlarıyla mutlaka karşılaşmıştır. Bu araçların faydaları ve zararları internette sürekli tartışılıyor. Peki, işleri kolaylaştırmayı hedefleyen bu araçlar gerçekten kullanılmalı mı? Cevap genellikle hayır. İşte nedenleri.
Otomatik sürücü güncelleme uygulamaları, aslında Windows’un sürücü ihtiyaçlarını yönetmek için tasarlanmış üçüncü taraf araçlardır. Görevleri, güncel olmayan sürücüleri düzenli olarak tarayıp bulmak ve otomatik olarak güncellemektir. Hatta bazıları farklı ek işlevler de sunabilir. Kulağa hoş gelse de, bu programlara güvenmek riskli olabilir.
Bir aygıt sürücüsü, bilgisayara bağlı donanım parçalarını veya çevre birimlerini yöneten bir yazılımdır. Bu yazılım, donanımın bilgisayarla sorunsuz çalışmasını sağlar. Yani, PC’ye bağlı bir aygıtı çalıştıran özel bir programdır. Donanıma bir yazılım arayüzü sunarak işletim sistemlerinin ve diğer uygulamaların donanım işlevlerine erişmesine imkan tanır.
Donanım, aygıt sürücülerinin etkileşimde bulunduğu bir bilgisayar veri yolu veya iletişim alt sistemine bağlıdır. Sürücüler, donanımla bağlantılıdır ve işletim sistemine özgü çalışır. Temel amaçları, bilgisayarların ve ağ donanım bileşenlerinin belirli aygıtlarla etkileşim kurmasına olanak sağlamaktır. Çekirdek tarafından belirli bir aygıt türüyle ilgili talepleri ele alırlar. Aygıt sürücüleri, bilgisayarın işletim sisteminin ve uygulamaların aygıta erişebileceği veya istekte bulunabileceği mesajları ve mekanizmaları tanımlar. Ayrıca, bilgisayara iletilmek üzere aygıt yanıtlarını ve mesajlarını da işlerler.
Özetle, sürücüler bilgisayarlar için kritik öneme sahiptir. İşletim sistemi ve donanım, bu aracılar sayesinde iletişim kurar. Sürücüler olmasaydı, Windows yeni bir çevre birimi veya ekran kartıyla karşılaştığında ne yapacağını bilemezdi. Windows, varsayılan sürücülerle birlikte gelir, bu da cihazları hızlıca kullanmaya başlamayı sağlar. Ancak bu, sonradan takılan her aygıt için geçerli değildir.
Peki, neden sürücü güncelleme uygulamaları kullanılmamalı?
Çoğu sürücü yazılımı, potansiyel olarak istenmeyen uygulama (PUA) olarak işaretlenir. Hatta bazıları PC bakım araçları olarak da bilinir. Bu tür yazılımlara düzenli ödeme yapan kullanıcılar bile vardır. Kullanıcılar genellikle reklamlarla dolu, performans düşüşleri hakkında sürekli rahatsız edici bildirimler gönderen yazılımlarla karşılaşır.
Bazı programlar sadece reklam içerir ve sahtedir. Deneme sürümü sunmadan, premium sürümü satın almaya zorlayabilirler. Ayrıca, sürücü güncelleme araçlarının kötü amaçlı yazılım dağıtmak için kullanıldığı da bilinmektedir. Güvenilir olmayan kaynaklardan bir güncelleyici indirmek, sistem güvenliğini riske atma anlamına gelir. Siber tehditlerin sayısı giderek artıyor ve Windows, milyarlarca kullanıcısıyla birçok kötü niyetli kişinin hedefinde.
Bu araçlar, güvenlik önlemlerinin az olduğu veya hiç olmadığı web sitelerinde dağıtılır, bu da siber suçluların indirme dosyalarına zararlı yazılımlar yerleştirmesini kolaylaştırır. Bu yazılımlar, kişisel bilgileri çalan casus yazılımlardan, sisteme erişimi engelleyen fidye yazılımlarına kadar çeşitlilik gösterebilir. Dikkatli olmak ve yüklenen yazılımların güvenilir kaynaklardan geldiğinden emin olmak çok önemlidir. Sonuç olarak, gereksiz üçüncü taraf uygulamalardan kaçınmak, ya da dikkatli kullanmak tavsiye edilir.
Bu yardımcı programlar, yanlış sürücüleri yükleyerek sistem kararsızlıklarına yol açabilir. Yani, sistemde bir sorun yokken, sorun yaratabilirler.
Üçüncü taraf araçlarla elde edilen sürücü güncellemeleri, sistem veya donanımla her zaman uyumlu olmayabilir. Bu uyumsuzluk, sistem çökmelerine, donanım arızalarına ve veri kaybına neden olabilir. Bu araçlar, genellikle çeşitli cihazlarla uyumlu olması gereken genel sürücüler kullanır, bu da sistemin özel yapılandırmalarını veya özelleştirmelerini dikkate almayabileceği anlamına gelir. Bu tür güncellemeler, baş ağrıtabilir ve güncel olmayan sürücüleri tercih etmeye bile yol açabilir.
Üçüncü taraf araçlarla güncelleme yapıldığında, sistem performansında düşüş yaşanabilir. Bunun nedeni, donanım yapılandırması için optimize edilmemiş sürücülerin yüklenmesi olabilir, bu da performansın düşmesine ve yeni hatalara neden olabilir. Bu tür bir araç kullanmak, daha yavaş yanıt süreleri, azalmış işlevsellik veya beklenmedik sistem davranışlarıyla karşılaşmaya neden olabilir. Her donanım için kendine özel, onaylanmış sürücülerin kullanılması daha sağlıklıdır.
Sürücü programları, diskinizde yüksek miktarda yer kaplayabilir.
Resmi olmayan sürücü araçlarının kullanılması, bazen donanımın garantisini geçersiz hale getirebilir. Üreticiler genellikle cihazlarında yalnızca resmi sürücülerin kullanılması gerektiğini belirtir. Üçüncü taraf bir sürücü hasara neden olursa, üretici garanti kapsamında onarım veya değiştirme masraflarını karşılamayabilir.
Üçüncü taraf sürücü güncelleme araçları, hangi sürücülerin güncellenmesi gerektiğini belirlemek için sistem bilgilerine erişim gerektirir. Bu durum, bilgisayarınızın yapılandırmasıyla ilgili hassas verileri harici bir kuruluşa emanet ettiğiniz için gizlilik endişelerine yol açabilir. Bazı kötü niyetli araçlar, sürücü güncellemeleri dışındaki amaçlarla (hedefli reklamcılık veya izinsiz üçüncü taraflara satış gibi) gereğinden fazla bilgi toplayabilir veya verilerinizi kullanabilir.
Windows 11, sürücüleri güncel tutma konusunda zaten başarılıdır. Eski Windows sürümleri bu konuda o kadar iyi değildi, ancak Windows 11 bu işi sessizce, Windows Update’in bir parçası olarak ve abonelik gerektirmeden yapar. Windows’un yaptığı güncellemeler, en güncel sürücüleri sunmayabilir, ancak en azından sorunlu sürücü yüklenmesini engeller. İşletim sistemi düzgün çalışır ve bileşen arızalanma olasılığı düşüktür. Windows Update ile gelen sürücüler, resmi ürün kaynakları tarafından gönderilir ve Microsoft tarafından onaylanır.
İşi otomatik yazılımlara bırakmak yerine, donanıma ait yazılımı kendi çabalarımızla bulmak en iyisidir. Çoğu donanımın sürücüsü artık resmi web sayfalarında yer almaktadır. Farklı kaynaklardan indirme yaparken bile, en azından ne yaptığımızı ve neyi tercih ettiğimizi biliriz.
Bazı donanımlar belirli sürücü sürümlerine ihtiyaç duyabilir ve eski olduğu için uyumlu sürücüyü bulmak zor olabilir. Bu durumlarda, ilk olarak üreticilerin resmi web sayfalarına yönelmek gerekir. Sonuç alınamazsa, forumlarda konu açarak deneyimli kişilerden yardım alınabilir.
Donanımın türüne bağlı olarak, bazı şirketler sık sık, bazıları ise nadiren sürücü güncellemesi sağlar. Bu güncellemelerin temel amacı, hataları gidermek, performansı artırmak, uyumluluk sağlamak ve optimizasyon sağlamaktır. Nadiren de olsa sürücü güncellemeleri sırasında sorunlarla karşılaşılabilir, ancak genel olarak sürücü güncellemeleri kullanıcının yararınadır.
Tüm sürücülerin düzenli olarak güncel tutulması gerektiği gibi yanlış bir kanı vardır. Bazı donanımlar için sık sık güncelleme yayınlanabilir, ancak bilgisayardaki çoğu donanım için sürücüler bir kez kurulduktan sonra uzun süre dokunulmaz. Bu nedenle, sırf bu iş için ne olduğu belirsiz programları kullanmaya gerek yoktur.
Çoğu donanım üreticisinin kendi özel güncelleyicileri vardır. Örneğin, dizüstü bilgisayarlar MyASUS, MSI Center, Lenovo Vantage ve Acer Care Center gibi yazılımlarla birlikte gelir. Bu yazılımlardan birçok ayar yapılabilir ve sürücüler güvenli bir şekilde güncellenebilir. Ekran kartları için ise AMD Radeon Software Adrenalin ve NVIDIA App gibi araçlar işi kolaylaştırır.
WHQL (Windows Hardware Quality Labs) sürücülerini tercih etmeye özen gösterin. Bu sürücüler, Windows işletim sisteminde kullanıma uygun, sorunsuz ve kararlı olarak bilinir. WHQL, Windows platformu için yüksek kaliteli PC sistemlerini ve bileşenlerini tanımlamayı amaçlayan Microsoft tarafından kurulmuş bir programdır. Donanım ve yazılım ürünlerinin Microsoft Windows işletim sistemi ile uyumluluğunu ve güvenilirliğini doğrulamak üzere geliştirilmiştir.
