Mahkeme, Uzuner’e 30 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Buket Uzuner’in 1988 yılında yazdığı ve birçok kez basılan Ayın En Çıplak Günü adlı kitabı, Gebze Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından müstehcenlik suçlamasıyla incelenmeye alındı. Başsavcılık, kitabı Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulu’na gönderdi. Koruma Kurulu, 9 Mart 2020 tarihli raporunda, kitabın “muzır” yani zararlı olduğu sonucuna vardı. Kurul, kitabın cinselliği detaylı bir biçimde tasvir ettiği, cinsiyet değiştirme ve cinsel devrim gibi fikirleri özendirdiğini iddia etti.
Kitabın içeriği nedeniyle çocukların psikolojik ve sosyal gelişimine zarar verebileceği öne sürülerek, eserin satışına ve dağıtımına sınırlamalar getirildi. Ayrıca, kitabın üzerinde “Küçüklere zararlıdır” uyarısı bulunması gerektiği ifade edildi.
Buket Uzuner, Yargı Sürecine Başvurmuştu
Buket Uzuner, Koruma Kurulu’nun kararına karşı Ankara 15. İdare Mahkemesi’ne başvurmuş ancak dava reddedilmişti. İstinaf mahkemesinin de başvuruyu reddetmesinin ardından Uzuner, son olarak Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapmıştı.
Anayasa Mahkemesi, başvuruyu değerlendirerek, Uzuner’in ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. Mahkeme, kitabın sadece belirli bölümlerinin incelendiğini, ancak eserin bütünselliğine bakılmadan rapor düzenlendiğini vurguladı. Ayrıca, uzman bilirkişi incelemesi yapılmadan sadece Koruma Kurulu raporuna dayanılarak bu sınırlamaların getirilmesinin, sanatsal ifade özgürlüğüne müdahale olduğu ifade edildi.
Tazminat Kararı
Mahkeme, söz konusu ihlalin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verirken, Buket Uzuner’e de 30 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Anayasa Mahkemesi, sanatçının ifade özgürlüğünün demokratik toplumlarda korunması gereken bir hak olduğuna dikkat çekerek, kitabın belirli sınırlamalarla karşı karşıya bırakılmasının bu özgürlüğe gereksiz müdahaleye yol açtığına karar verdi.
