“Kitap Yasaklamanın Normalleşmesi – ABD’de Yasaklananlar 2024-2025” başlıklı çalışmaya göre, 23 eyalette 87 devlet okul bölgesinde toplam 6 bin 870 kitap ya geçici olarak raflardan kaldırıldı ya da tamamen yasaklandı.
Raporda, günümüzde Amerika’da hiçbir neslin bugüne kadar böylesine kapsamlı ve sistematik bir sansürle karşı karşıya kalmadığı vurgulanırken, bu durum “yaygın ve sıradan hale gelmiş bir kitap yasaklama rejimi” olarak tanımlandı.
Stephen King: “Artık ABD’nin en çok yasaklanan yazarıyım”
Korku edebiyatının usta kalemi Stephen King, yasak listelerinde başı çekiyor. PEN America’nın verilerine göre King’in toplam 87 kitabı sansürlendi; bu yasaklamalarla birlikte yazarın eserleri 206 kez hedef alındı. Ünlü yazar, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, “Artık ABD’nin en çok yasaklanan yazarıyım. Bir kitabımı alın ve neden bu kadar çok şikayet olduğunu görün,” ifadelerini kullandı.
King’in yasaklanan eserleri arasında Carrie, The Stand ve It gibi klasikleşmiş romanları da bulunuyor.
Sansürün Odağı: LGBTQ+ Temalar, Irk ve Cinsellik
Raporda, yasaklanan kitapların büyük kısmının LGBTQ+ temalar, ırksal temsiller, şiddet içerikleri ve cinsel şiddet sahneleri nedeniyle hedef alındığı belirtildi. Ancak sansürün çoğu zaman doğrudan tehditlerden değil, “siyasi, toplumsal ya da yasal baskı beklentisinden” kaynaklandığı vurgulandı. Bu durum “önceden itaat” olarak tanımlanıyor: Eğitimciler ve yöneticiler, olası tartışmalardan kaçınmak amacıyla bazı kitapları proaktif olarak raflardan kaldırıyor.
Yasakların yaklaşık %80’i, sansür uygulamalarının yasal zemine kavuştuğu Florida, Teksas ve Tennessee eyaletlerinde gerçekleşti.
Federal Hükümete Eleştiri: ‘Ebeveyn Hakları’ Söylemiyle Sansüre Destek
Raporda dikkat çeken bir diğer unsur, kitap yasaklarına yönelik yeni baskı kaynağı olarak federal hükümetin gösterilmesi oldu. Eski ABD Başkanı Donald Trump döneminde özellikle Florida’da “ebeveyn hakları” söylemiyle yasakların meşrulaştırıldığı, Beyaz Saray’ın ise sansür girişimlerini araştırma çabalarını “aldatmaca” olarak nitelendirdiği kaydedildi.
Yasak Listesindeki Diğer Yazarlar ve Eserler
Stephen King’in ardından yasaklanan yazarlar listesinde Ellen Hopkins (167 kez), Sarah J. Maas (162) ve Jodi Picoult (62) gibi isimler öne çıkıyor. En çok yasaklanan kitap ise Anthony Burgess’in distopik romanı “Otomatik Portakal” (A Clockwork Orange) oldu. Eser, yıl boyunca 23 kez kütüphanelerden kaldırıldı.
Yasaklanan diğer kitaplar arasında:
- “Breathless” – Jennifer Niven (20 yasaklama)
- “Sold” – Patricia McCormick (20)
- “Last Night at the Telegraph Club” – Malinda Lo (19)
- “A Court of Mist and Fury” – Sarah J. Maas (18)
PEN America: Demokrasi ve Eğitim Tehlikede
PEN America raporunda, kitap yasaklarının sadece edebiyatı değil, kamu eğitimini ve demokratik değerleri de tehdit ettiği vurgulandı. “Bu tür sansür uygulamaları, öğrencilerin bilgiye erişim hakkını kısıtlayarak, daha geniş bir demokratik gerilemenin parçası haline geliyor” denildi.
King: “Trump başlı başına bir korku hikayesi”
Stephen King, sadece kitaplarıyla değil, politik söylemleriyle de sansür tartışmasının odağında. The Guardian’a verdiği bir röportajda, Trump’ın başkanlığını “bir korku hikayesi” olarak tanımlayan yazar, “Trump Amerika’sının sonu nasıl olurdu?” sorusuna şu yanıtı verdi:
“Bence en iyi son, görevden alınması olur. Kötü son ise üçüncü dönemle iktidarı tamamen ele geçirmesi… Her iki durumda da bu bir korku hikayesi. Zaten Trump başlı başına bir korku hikayesi, değil mi?”
Edebiyatın Susturulmasına Karşı Kültürel Direniş
PEN America’nın raporu, sansürle mücadeleye dikkat çekmek isteyen yazarlar, yayınevleri, eğitimciler ve insan hakları savunucuları için güçlü bir uyarı niteliği taşıyor. Rapora göre, sadece bir kitap değil, bir neslin hikâyelere erişim hakkı tehdit altında.
