2025 Nobel Fizik Ödülü, John Clarke, Michel H. Devoret ve John M. Martinis adlı üç Amerikalı bilim insanına verildi. Ödül, “elektrik devresinde makroskopik kuantum mekanik tünelleme ve enerji kuantizasyonunun keşfi” alanındaki çığır açan çalışmaları nedeniyle takdim edildi. Bu yılki ödülün toplam değeri 11 milyon İsveç kronu olarak belirlendi.
Nobel Fizik Ödülleri’nin 1901’den 2024’e kadar olan tarihinde toplam 118 ödül verildi ve bu ödülleri kazanan 227 kişiden sadece beşi kadındı. Bu kadınlardan biri, 1903 yılında ödüle layık görülen Marie Curie idi. Geçtiğimiz yılın fizik ödülü ise, 1980’lerde yaptıkları buluşlarla yapay zekaya öncülük eden fizikçi John Hopfield ile bilgisayar bilimci Geoffrey Hinton’a verilmişti.
John Clarke, 1942 doğumlu bir İngiliz fizikçi olup Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de Deneysel Fizik Profesörü olarak görev yapmaktadır. Cambridge Üniversitesinden lisans, yüksek lisans ve doktora derecelerini alan Clarke, süperiletkenlik ve süperiletken elektronik alanındaki çalışmalarıyla tanınıyor. Özellikle, manyetik akıyı son derece hassas bir şekilde ölçebilen süperiletken kuantum girişim cihazlarının (SQUID) geliştirilmesi ve uygulanmasında önemli katkıları bulunmaktadır.
Michel Devoret ise 1953 doğumlu bir Fransız fizikçi ve Yale Üniversitesinde F. W. Beinecke Uygulamalı Fizik Profesörü olarak görev yapıyor. Aynı zamanda Yale’deki Uygulamalı Fizik Nanofabrikasyon Laboratuvarının Direktörü olan Devoret, Google Kuantum Yapay Zeka biriminde Baş Bilim İnsanı olarak da çalışmaktadır. Makroskopik kuantum tünelleme ve tek elektron pompası üzerine yaptığı öncü çalışmaların yanı sıra devre kuantum elektrodinamiği (QED) ve kuantronik alanlarını başlatan katkılarıyla bilinmektedir.
John M. Martinis, 1958 doğumlu Amerikalı bir fizikçi ve Santa Barbara Kaliforniya Üniversitesinde fizik profesörüdür. Lisans ve doktora derecelerini Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’den alan Martinis, 2014 yılında süperiletken kübitler kullanarak bir kuantum bilgisayar inşa etmek üzere Google Kuantum Yapay Zeka Laboratuvarı tarafından işe alındı. Doktora çalışmaları sırasında bir Josephson tünel eklemi boyunca faz farkının kuantum davranışını araştırmıştır. Martinis, bu keşfi sayesinde 2025 Nobel Fizik Ödülü’nü almaya hak kazanmıştır.
