Her yıl olduğu gibi, ekim ayında Nobel ödülleri sahiplerini buluyor. Stockholm’de bilim dünyasının önemli isimleri, fizik, kimya ve tıp alanlarında kimlerin altın madalyaya uzanacağını merakla bekliyor. Ancak matematik camiası için bu dönem, Nobel Ödülü’nün olmaması nedeniyle bir nebze buruk geçiyor.
Matematik alanında Nobel Ödülü verilmemesinin ardında kıskançlık ya da aşk gibi sansasyonel iddialar yer alsa da, bu söylentilerin herhangi bir dayanağı bulunmuyor. Alfred Nobel’in sevgilisi Sofie Hess’in matematikçi Gösta Mittag-Leffler ile ilişkisi olduğu ve bu nedenle matematiği listeden çıkardığı yönündeki rivayetler gerçeği yansıtmıyor.
Dinamitin mucidi Alfred Nobel, insanlığa fayda sağlayacak keşiflere büyük önem veriyordu. Vasiyetinde, “insanlığa en büyük yararı sağlayanlara” ödül verilmesini istedi. Fizik ve kimya ödülleri İsveç Bilimler Akademisi, fizyoloji veya tıp ödülü Karolinska Enstitüsü, edebiyat ödülü Stockholm Akademisi ve barış ödülü ise Norveç Parlamentosu’nun seçeceği bir komite tarafından verilecekti.
Matematik, Nobel’in ilk listesinde yer almadı. 1969’da İsveç Merkez Bankası’nın desteğiyle ekonomi ödülü eklense de, matematik hala kapsam dışı kaldı. Bu durumun en yaygın açıklaması, Nobel’in “uygulamalı bilimlere” olan ilgisi. Mühendislik, teknoloji ve insan hayatını doğrudan etkileyen keşifler, Nobel’i daha çok cezbediyordu. Matematik ise, ona göre daha soyut ve gerçek dünyadan uzak bir disiplindi.
Günümüzde dahi Nobel ödüllerinin, deneysel ve somut buluşlara öncelik verdiği görülüyor. Fizik dalı teoriden beslense de, son yıllarda süperiletken devrelerde kuantum tünelleme veya makine öğrenimi gibi mühendisliğe yakın alanlardaki ilerlemeler ödüllendiriliyor.
İddialara göre bir diğer sebep ise, İsveç’te matematikçilerin zaten saygın bir konuma sahip olmasıydı. Mittag-Leffler, dönemin kralı Oscar II’nin yakın dostuydu ve Avrupa genelinde matematikçilere ödüller verilmesini destekliyordu.
Matematiğin yanı sıra, mühendislik, biyoloji ve çevre bilimleri gibi alanlar da Nobel kategorilerinde yer almıyor. Ancak bu alanlar, zaman zaman dolaylı yollarla ödüllere dahil olabiliyor. Örneğin, tıp veya fizyoloji ödülleri sık sık biyoloji temelli buluşlara, fizik veya kimya ödülleri ise yarı iletkenler, malzeme bilimi veya lazer teknolojisi gibi mühendislik başarılarına verilebiliyor.
Matematikçilerin kendilerine ait bir Nobel ödülü olmasa da, Fields Madalyası, Abel Ödülü gibi prestijli ödüller ve her Nobel ödüllü keşfin onların denklemleri üzerinde yükseldiği gerçeği, teselli kaynağı olarak görülebilir.
