Avrupalı gökbilimciler, çok halkalı toz ve gaz diski içinde oluşmakta olan bir gezegeni ilk kez bu kadar detaylı bir şekilde gözlemlemeyi başardı. WISPIT 2b adı verilen bu genç gezegen, Şili’deki Avrupa Güney Gözlemevi’ne (ESO) bağlı Çok Büyük Teleskop (VLT) aracılığıyla keşfedildi. Bu keşif, gezegenlerin oluşum süreçlerinin en başlarındaki evrelerini inceleme imkanı sunarak bilim dünyasına yeni bir kapı açıyor.
Yaklaşık 5 milyon yaşında olduğu düşünülen WISPIT 2b, Dünya’nın 4,5 milyar yıllık yaşı ile karşılaştırıldığında kozmik ölçekte bir bebek sayılıyor. Genç bir Güneş benzeri yıldızın yörüngesinde dönen bu gezegenin, Jüpiter’in yaklaşık beş katı kütleye sahip dev bir gaz kütlesi olduğu ve kızılötesi ışıkta halen parladığı belirtiliyor.
Yıldızların çevresinde genellikle öngezegen diski olarak adlandırılan gaz ve toz bulutları bulunur. Bu disklerdeki küçük parçacıklar zaman içinde bir araya gelerek gezegenleri oluşturur. Astronomlar, WISPIT 2b’nin de ev sahibi yıldızının etrafındaki bu geniş disk içinde dönerek çevresindeki maddeyi temizlediğini ve kendi yörüngesinde bir boşluk oluşturduğunu belirtiyor. Bu süreç içerisinde hidrojen gazını çekerek yoğun bir atmosfer oluşturmaya devam ediyor.
WISPIT 2b’nin bulunduğu yıldız sistemi, Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin yaklaşık 380 katı büyüklüğünde bir diske sahip. Bu diskin çok halkalı yapısı, gezegenin oluşum aşamalarını adeta gözler önüne seriyor.
Daha önce de genç gezegenlere dair bazı belirtiler gözlemlenmiş olsa da, WISPIT 2b çok halkalı bir disk içinde doğrudan tespit edilen ilk gezegen oldu. Ayrıca, Güneş benzeri bir yıldızın etrafında bu kadar erken bir evrede varlığı doğrulanan yalnızca ikinci gezegen olma özelliğini taşıyor.
VLT’nin SPHERE cihazı, gezegenin kızılötesi ışıkta parlayan görüntüsünü yakalarken, Şili’deki Magellan teleskobu ise gezegene düşen hidrojen gazını saptadı. Bu durum, gezegenin hala aktif olarak oluşum sürecinde olduğunun önemli bir kanıtı olarak değerlendiriliyor.
Araştırmacı Richelle van Capelleveen, bu keşifle ilgili olarak, “Böylesine bir sistemi bulmak inanılmaz bir şanstı. WISPIT 2, genç Güneş’imizin adeta erken bir versiyonu. Bu keşif, gezegen oluşumu üzerine yıllardır çalışanlar için bir referans noktası olacak” şeklinde konuştu.
