Galeri Nev, Paris Photo 2025 etkinliğinde, Yıldız Moran’ın eserlerini Paris’te Grand Palais’de ilk kez sergileyecek. “İki Gece Arasında” adlı sergi, fuarda yer alan 179 dünya galerisi arasından seçilen ve küratör Devrim Bayar tarafından öne çıkarılan kadın fotoğrafçıların Elles x Paris Photo seçkisinde yer alıyor.
Yıldız Moran, yirmili yaşlarının başında fotoğraf eğitimi almak üzere Londra’ya gitmiş ve Türkiye’nin akademik eğitim almış ilk kadın fotoğrafçısı olarak biliniyor. Ealing Technical College ve Bloomsbury Technical College’da aldığı teknik bilgileri, John Vickers ile yaptığı stüdyo çalışmalarıyla derinleştiriyor. 1950’lerin başlarında Türkiye’ye dönerek kendi stüdyosunu açıyor. Fotoğraf makinesinin arkasında geçirdiği on yıldan fazla olmasa da, Moran kendine özgü bir üslup geliştirerek yaklaşık 10.000 negatiflik geniş bir arşiv bırakıyor.
“İki Gece Arasında” sergisi, bu kapsamlı arşivden seçilmiş otuz iki eseri bir araya getiriyor. Sergi, Moran’ın 1954–1958 yılları arasında İstanbul Üniversitesi öğretim üyeleriyle Batı Anadolu’da gerçekleştirdiği keşif gezilerinde çektiği fotoğraflara odaklanıyor. Moran, bu gezilere üniversitenin sanat tarihi bölümünün başkanı Mazhar Şevket İpşiroğlu’nun yeğeni olarak davet ediliyor ve tüm katılımcılar arasındaki az sayıdaki kadından biri oluyor. Söz konusu seferler, Anadolu’nun İslamiyet öncesi uygarlıklarının izlerini araştırmayı ve yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti coğrafyasını tarihsel bir çerçeve içinde değerlendirmeyi amaçlıyor.
Serginin başlığı, Moran’ın siyah-beyaz fotoğrafçılığa ve karşıtlıklara olan ilgisini yansıtıyor. Bir röportajında ressam olma hayalinden bahseden, ancak bu arzusunu gerçekleştiremeyen Moran’ın kompozisyon, ışık ve biçime gösterdiği özen, bir ressamın bakış açısını yansıtıyor. Hiçbir zaman bir belgesel fotoğrafçısı gibi çalışmayan Moran, Rolleiflex makinesini yüreğine yakın tutarak harabeleri, arkeolojik objeleri, sonsuz manzaraları ve mahrem iç mekânları büyük bir duyarlılıkla kaydediyor. Doğa ve yüzey desenlerine, bir teni incelercesine dikkatle yaklaşıyor; gri tonlarının inceliklerindeki dokunsallığı, müzikaliteyi, hatta erotizmi ön plana çıkarıyor. Kadın olması dolayısıyla, erkek meslektaşlarına kapalı anlara ve alanlara erişebiliyor, Anadolu’daki gündelik yaşamı, özellikle kadınların ve çocukların hayatlarını eşsiz bir samimiyetle gözlemliyor.
Paris Photo seçkisi, Moran’ın büyük boyutlu baskıları ile kartpostal boyutundaki küçük edisyonlarını yan yana getiriyor; aynı zamanda sanatçının son derece nadir bulunan erken dönem karanlık oda baskılarına da yer veriyor. Böylece uluslararası ziyaretçileri, Moran’ın yapıtlarının çeşitliliği, ritmi ve şiirselliği ile buluşturuyor. Eserleri, birçok kişi tarafından “edebiyatı sarsacak kadar güçlü bir sanat” olarak nitelendiriliyor. Galeri Nev, sergiyi gözden kaçmış bir geçmiş ile Yıldız Moran’ın fotoğraflarının derinliği arasındaki özel bir an olarak kurguluyor. 1997 yılından beri düzenli olarak gerçekleşen ve fotoğraf sanatına odaklanan dünyadaki en büyük fuar olarak bilinen Paris Photo’da bir araya gelecek galeriler, yayıncılar, koleksiyonerler ve sanatçılar, Yıldız Moran’ın “İki Gece Arasında”ki aydınlığı ile karşılaşacak.
