Yolcu uçaklarının emniyet durumu, milyonlarca uçuşu kapsayan uzun vadeli istatistiksel verilerle ölçülmektedir. Bu veriler ışığında hazırlanan listeler, uçak modellerini, her milyon uçuş başına düşen ölümcül yolcu kazası oranına göre sıralamaktadır. Bu sıralamada sadece en az bir yolcu kaybının yaşandığı olaylar dikkate alınmaktadır. Mürettebatın dahil olduğu kazalar, korsanlık eylemleri, sabotaj vakaları ya da uçak dışında meydana gelen can kayıpları bu analizin dışında tutulmuştur. Ayrıca, hiçbir yolcu ölümlü kazası bulunmayan modeller bu listelerde yer almaz. Bu değerlendirmeler, özellikle bazı eski ve belirli uçak tiplerinde risk oranlarının diğerlerine kıyasla daha yüksek olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Bu veriler, farklı üreticilerin çeşitli modellerinin uzun yıllara yayılan uçuş performanslarını karşılaştırmalı olarak sunar. Oranların yüksekliği, ilgili uçaklarda uçuş başına riskin göreli olarak daha fazla olduğunu belirtir. Ancak bu durum, tek başına bir uçağın günümüzde güvensiz olduğu anlamına gelmemelidir. Operasyon süresi, kullanılan hatlar, bölgesel hava koşulları, uygulanan bakım standartları ve pilotaj kalitesi gibi birçok değişken, istatistiksel sonuçları doğrudan etkileyebilmektedir.
Söz konusu tabloda öne çıkan modellerden biri Concorde’dur. Milyon uçuş başına 11,36 gibi bir oranla dikkat çekse de, bu durum uçağın oldukça sınırlı bir uçuş sayısına sahip olması ve ticari hizmetten çekilmiş bulunmasıyla ilişkilidir. Boeing 737 MAX 7/8/9/10 ailesi için bu oran 3,08 olarak görülmektedir; bu değer de sınırlı uçuş hacmi ve belirli zamanlarda yaşanan olayların etkisiyle şekillenmiştir. Fokker F28 modeli 1,62, Airbus A310 1,35 ve Boeing 747-100/200/300/SP ise 1,02 oranlarıyla listenin yüksek riskli görünen diğer başlıkları arasında yer almaktadır.
Bununla birlikte, orta ve alt segmentte yer alan bazı geniş ve dar gövdeli uçaklarda risk oranları belirgin ölçüde daha düşüktür. Örneğin, Boeing 777 için oran 0,18 iken, Boeing 737-600/700/800/900 için bu değer 0,07, Embraer E170/E190 için ise 0,03’tür. Boeing 747-400 modeli 0,06 ve Airbus A330 0,19 seviyelerindedir. Bu düşük oranlar, uzun yıllara yayılan yüksek uçuş hacimleri ve operasyonel süreçlerin olgunlaşmasıyla birleştiğinde göreli riskin daha az olduğunu göstermektedir.
Tabloda ayrıca, üretimi durdurulmuş veya ticari hizmetten çekilmiş birçok modelin bulunması, istatistiklerin güncelliğinin belirli zaman dilimleriyle sınırlı olduğunu ortaya koymaktadır. Örneğin, ATR modelleri için veriler 2014 sonuna, Boeing 737 ailesi için Mart 2019’a, diğer birçok model için ise 2017 sonuna kadar günceldir. Bu zaman damgaları, elde edilen sonuçların belirli bir döneme ait olduğunu ve dinamik havacılık sektöründe sürekli güncellenmesi gerektiğini vurgular.
Nihayetinde, “en çok düşen uçak” gibi ifadeler, bir uçağın güncel güvenlik seviyesini tam olarak yansıtmaz. Yüksek oranlar genellikle sınırlı uçuş sayıları, eski tasarımlar veya belirli dönemlere özgü kazalarla bağlantılıdır. Düşük oranlar ise yoğun operasyon hacmi, ileri seviye bakım prosedürleri ve uzun yıllara yayılan güvenli operasyonlarla ilişkilidir. Havacılık güvenliği değerlendirmesi, bir modelin adından çok, uçağın operasyon dönemi, bakım standartları ve havayolu işletmesinin uygulamaları üzerinden okunmalıdır.
