Nobel ödüllü Mısırlı yazar Necib Mahfuz’un edebiyatının gölgede kalan bir bölümü, ölümünün 20. yılında yeniden gündeme geliyor. Mahfuz’un sekiz tiyatro oyunu, The Devil Turns Preacher adıyla 18 Ağustos 2026’da İngilizce olarak yayımlandı.
Romanları ve öyküleri dünya genelinde 40’tan fazla dile çevrilen Mahfuz, tiyatro alanındaki çalışmalarıyla aynı ölçüde tanınmadı. Kahire’de kaleme aldığı ve döneminde sahnelenen bazı oyunları, özellikle romanlarının uluslararası başarısının ardından uzun süre edebiyat gündeminin dışında kaldı.
Yeni kitap, yazarın tiyatro külliyatından sekiz eseri bir araya getiriyor: The Legacy, The Rescue, The Mountain, Death and Resurrection, A Draft Proposal, The Task, The Chase ve kitaba adını veren The Devil Turns Preacher.
Eserlerin İngilizce çevirileri, akademisyen ve çevirmen Sarah Enany ile Mısırlı tiyatro eleştirmeni Nehad Selaiha tarafından hazırlandı. Yayın, Mahfuz’un daha az bilinen dramatik yönünü İngilizce okura ulaştırırken yazarın edebiyatındaki anlatı ve gerilim anlayışının sahne metinlerine nasıl yansıdığını da ortaya koyuyor.
Sahnenin diliyle Mahfuz
Mahfuz’un tiyatro metinlerinde farklı dramatik yaklaşımlar bir araya geliyor. Yayıncı tarafından yapılan değerlendirmeye göre oyunlarda Eugène Ionesco, Albert Camus ve Samuel Beckett gibi modern tiyatronun önemli isimlerinin etkileri hissediliyor. Ancak metinler yalnızca Batı tiyatrosuyla kurdukları estetik ilişki açısından değil, dönemin Mısır’ına dair göndermeleriyle de dikkat çekiyor.
Oyunların ortak noktalarından biri güçlü politik arka planları. İsrail’le yaşanan savaşların ardından oluşan toplumsal atmosferden Cemal Abdünnasır döneminin sona erişine kadar uzanan tarihsel gelişmeler, Mahfuz’un oyunlarında dramatik çatışmaların parçası haline geliyor.
Bu yönüyle tiyatro eserleri, Mahfuz’un romanlarından bağımsız bir alan olmaktan çok yazarın Mısır toplumuna, siyasetine ve değişen tarihsel koşullara bakışını farklı bir anlatım biçimiyle sürdüren çalışmalar olarak öne çıkıyor.
Mahfuz’un mirasının yeni bir parçası
1988’de Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görülen Necib Mahfuz, Nobel alan ilk Arap yazar oldu ve bugüne kadar bu ödülü kazanan tek Arap edebiyatçı olarak kaldı. Romanlarıyla dünya edebiyatında kalıcı bir yer edinen Mahfuz’un tiyatro çalışmaları ise uluslararası okur açısından çok daha az biliniyor.
The Devil Turns Preacher, bu boşluğu doldurmayı amaçlayan yeni bir yayın olarak öne çıkıyor. Kitap, Mahfuz’un edebî mirasının yalnızca roman ve öykülerden ibaret olmadığını gösterirken, 20. yüzyıl Mısır’ının siyasi ve toplumsal dönüşümlerini sahne üzerinden izleme imkânı da sunuyor.
Yazarın ölümünün 20. yılına denk gelen yayımla birlikte Mahfuz’un tiyatro eserleri, uzun süre geri planda kalan bir külliyat olmaktan çıkarak uluslararası okurun yeniden keşfedebileceği bir edebiyat alanına dönüşüyor.
