Multimedya içerik tüketiminin dijital dünyada zirveye ulaşması, kodeklerin önemini giderek artırıyor. AVC (H.264), HEVC (H.265) ve AV1’den sonra şimdi de AV2 geliyor. En son ve en gelişmiş kodek olan AV1 henüz tam anlamıyla endüstri standardı haline gelmedi. Ancak AV2’nin geliştirme çalışmaları başlamış durumda.
AV2, daha düşük bant genişliği ile daha yüksek görüntü kalitesi sunmayı hedefliyor. Bu kodek türünün arkasında, Apple, Google, Intel, Meta, Microsoft, Netflix, Samsung ve NVIDIA gibi büyük teknoloji şirketlerinin desteklediği Alliance for Open Media (AOMedia) bulunuyor. Video akışının geleceği olarak görülen AV2’nin zamanla AV1’in yerini alması bekleniyor. Bazı uzmanlar AV2’yi video akışını tamamen değiştirecek bir teknoloji olarak değerlendiriyor.
Kodekler, ses ve video verilerini kodlayarak (sıkıştırarak) ve kodunu çözerek (sıkıştırmayı açarak) büyük medya dosyalarının boyutunu küçültmeye yarayan araçlardır. Bu sayede dosyaların depolanması ve aktarılması kolaylaşır. Kodekler donanım veya yazılım tabanlı olabilir. Kullanıcılar için medya dosyalarını oynatmak, oluşturmak ve ağ üzerinden göndermek için çeşitli uygulamalarda kullanılırlar. Bir dosyayı oynattığınızda, kodek dosyayı sıkıştırılmış halden çıkarıp orijinal biçimine geri döndürür.
“Codec” kelimesi, coder (kodlayıcı) ve decoder (kod çözücü) kelimelerinin yanı sıra compression (sıkıştırma) ve decompression (açma) kelimelerinin birleşiminden meydana geliyor.
Başlangıçta video kodekleri düşük kapasiteliydi ve büyük bant genişliği gereksinimlerine sahipti. Ancak teknoloji ilerledikçe standartlar değişti. Daha iyi video kalitesi ve verimliliği sunan MPEG-1’in 1990’larda piyasaya sürülmesi önemli bir gelişmeydi. Bunu video kalitesini ve sıkıştırma verimliliğini daha da artıran MPEG-2 ve MPEG-4 gibi daha gelişmiş kodekler izledi. Daha düşük bit hızlarında daha iyi video kalitesi sağlayan H.264’ün (AVC) ortaya çıkışı da bir diğer önemli kilometre taşıydı. Premium video içeriğine olan talebin artması ve daha etkili video sıkıştırma yöntemlerine duyulan ihtiyaç, bu gelişmeleri hızlandırdı.
AV2, önceki sürüm AV1’in sınırlamalarını aşarak daha düşük bit hızlarında üstün video kalitesi sunmayı hedefleyen yeni nesil bir video kodeğidir. Bu gelişme, kaliteden ödün vermeden video dosyalarının boyutunu küçültme tekniklerini içerdiğinden büyük önem taşıyor.
Günümüzde neredeyse herkesin elinde teknolojik cihazlar bulunuyor ve video akış platformlarının kullanımı giderek artıyor. Bu durum, mükemmel ve hızlı video akışına olan talebi her zamankinden daha yüksek bir seviyeye taşıyor. AV2, düşük bit hızlarında olağanüstü görüntü kalitesi sunarak bu talebi karşılamayı amaçlıyor. Bu, yüksek miktarda veri harcamadan kaliteli videolara erişimi mümkün kılacak. Yapılan geliştirmeler, hem tüketiciler hem de içerik üreticileri ve akış şirketleri için kritik öneme sahip.
AV1, önceki standartlara kıyasla video kalitesini ve sıkıştırma verimliliğini önemli ölçüde artırmıştı. Ancak, AV1’in kodlama için yüksek işlem gücü gerektirmesi, gerçek zamanlı video akışında sorunlara yol açabiliyordu. AV2, AV1’i daha da geliştirerek bu kısıtlamaların üstesinden gelmeyi ve video akışında yeni bir dönem başlatmayı hedefliyor.
AV2, düşük çözünürlüklü mobil akıştan yüksek çözünürlüklü video konferanslara kadar geniş bir yelpazede kullanım alanlarına uygun olarak tasarlandı. Daha etkili ve üstün bir video akışı deneyimi sunan bu kodek, gelişmiş özellikleri ve yetenekleriyle video akışı pazarını değiştirmeye hazırlanıyor.
Video verileri daha küçük boyutlarla sıkıştırılabilecek, böylece sadece depolama alanı değil, internet bağlantısı üzerinden veri iletimi de daha verimli hale gelecek. AV2’nin blok tabanlı kodlama kullanımı, video karelerinin ayrı parçalara ayrılmasını ve her birinin bağımsız olarak kodlanabilmesini sağlıyor. Bu sayede karenin aynı bölümleri daha az veriyle kodlanabiliyor ve daha başarılı sıkıştırma performansı elde ediliyor.
AV2’nin AV1’e göre %30 daha iyi video sıkıştırma performansı sağlaması bekleniyor. Bu, AV1 ile aynı kalitenin %30 daha az bant genişliği ile sunulabileceği anlamına geliyor. Bu durum, özellikle 4K ve 8K videolar için büyük önem taşıyor ve AV2 ile birlikte yüksek çözünürlüklü içeriklerin sayısının artabileceği öngörülüyor.
AV2, aynı içeriğin birden fazla kez aynı anda iletildiği çoklu video akışı sunmak için de tasarlandı. Örneğin, bir 3D filmin stereo görüntüleri, bir spor etkinliğinin birden fazla kamera görüntüsü veya canlı/stüdyo yayınları gibi.
AV2’nin kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, video dosya boyutları önemli ölçüde azalacak, indirme ve akış hızları artacak. AV2’nin kullanımıyla ilgili herhangi bir lisans ücreti bulunmuyor ve büyük platformlar ve cihazlar tarafından yaygın olarak desteklenecek. Ölçeklenebilir yapısı sayesinde çeşitli video çözünürlüklerini ve bit hızlarını destekleyecek.
AV2’nin sunduğu üstün sıkıştırma verimliliğinin arkasında, AV1’e göre özellikle kare içi ve kare arası tahminlerin işlenmesinde ve geliştirilmiş kare düzeyinde çoklu iş parçacığı kullanımında yapılan çeşitli iyileştirmeler yer alıyor. Bu yenilikler, AV2’nin önemli ölçüde daha düşük bit hızlarında daha iyi video kalitesi sunmasını sağlıyor.
AOMedia, AV2 ile ilgili çalışmalarını 2025 yılı bitmeden tamamlamayı hedefliyor. 2026 yılı ise AV2’nin yaygınlaşması açısından önemli bir yıl olacak.
Yapılan anketlerde, AOMedia üyelerinin %53’ü sürüm yayınlanmasından sonraki 12 ay içinde AV2’yi benimsemeyi planladığını belirtiyor. %88’i ise iki yıl içinde geçiş yapmayı düşünüyor. Google, Samsung, Apple, Netflix, Amazon ve Microsoft gibi büyük şirketler şimdiden AV2 için çalışmalara başladı.
AV1 gibi, AV2 de AOMedia’nın telifsiz patent politikası kapsamında sunulacak. Bu, lisans sahiplerinin AOMedia’ya telif ücreti ödemeden AV2’yi kullanabileceği anlamına geliyor. Ücretsiz kullanım imkanı, son tüketiciyi de olumlu etkileyecek. Teknoloji şirketleri AV2’den yararlanırken ekstra maliyet altına girmeyecek, bu da maliyetlerin son tüketiciye yansıtılmamasına olanak sağlayacak.
