Dünya’dan yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan devasa eliptik galaksi M87’nin merkezinde konumlanan süper kütleli kara delik, bilim insanlarını şaşırtan alışılmadık davranışlar sergiliyor. Uluslararası işbirliği ile kurulan Event Horizon Telescope (EHT) ekibi, 2017 yılından bu yana, dünya genelindeki radyo teleskoplarını kullanarak bu muazzam kara deliği yakından inceliyor. EHT, insanlık tarihinde bir ilke imza atarak kara deliğin ilk görüntüsünü elde etmişti.
Elde edilen 2017, 2018 ve 2021 yıllarına ait gözlemlerin karşılaştırılması sonucunda, bilim insanları kara deliğin etrafındaki manyetik alanlarla ilgili dikkat çekici bir keşfe imza attı. Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan güncel bir makalede, M87* olarak bilinen kara deliğin polarizasyon yapısının bu zaman dilimi içerisinde farklılık gösterdiği belirtiliyor. Bu durum, olay ufkunun yakınlarında karmaşık bir manyetik yapının varlığına işaret ediyor. Olay ufku, ışık da dahil olmak üzere hiçbir şeyin kaçamadığı bir sınır olarak tanımlanıyor.
Elde edilen sonuçlar, manyetik alanların hem kara deliğin maddeyi yutma sürecinde hem de enerji yayma mekanizmasında çok önemli bir rol oynadığını gösteriyor. Bu keşif, kara delikler hakkında hala öğrenilecek çok şey olduğunu da vurguluyor. Harvard Üniversitesi’nden astronom Paul Tiede, halkanın boyutunun yıllar içinde aynı kalmasının, Einstein’ın öngördüğü kara delik gölgesini doğruladığını, ancak polarizasyon desenindeki büyük değişikliklerin, olay ufku yakınındaki manyetik plazmanın statik değil, dinamik ve karmaşık olduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor. Bu durum, mevcut teorik modelleri zorluyor.
EHT ekibinin eş lideri olan Radboud Üniversitesi’nden yardımcı doçent Michael Janssen, teleskoplardaki büyük gelişmeler sayesinde çok daha detaylı veri elde ettiklerini ve bu verilerin önümüzdeki yıllar boyunca kendilerini meşgul edeceğini ifade ediyor. Analizlere göre, M87*’nin polarizasyon desenindeki değişim tamamen beklenmedik bir durumdu. Kyunghee Üniversitesi’nden astronom Jongho Park, bu bulgunun mevcut modelleri zorladığını ve olay ufku yakınında hala anlaşılmayan çok şey olduğunu vurguluyor.
2021 yılında EHT ağına dahil edilen yeni teleskoplar sayesinde, ekip M87*’den ışık hızına yakın hızlarda fırlayan jet benzeri parçacık akımlarını daha ayrıntılı bir şekilde inceleme fırsatı buldu. Bu gelişme, araştırmacıların daha önce tespit edilmesi zor olan ince polarizasyon sinyallerini yakalamasını sağladı.
Bu son bulgular, kara deliklerle ilgili mevcut anlayışta önemli bir ilerleme olarak kabul ediliyor. Napoli Federico II Üniversitesi’nden astronomi profesörü ve EHT proje bilimcisi Mariafelicia De Laurentis, bu sonuçların EHT’nin yalnızca benzersiz görüntüler sunmakla kalmayıp, kara delik fiziğini aşamalı ve bütünlüklü bir şekilde anlamayı sağlayan tam teşekküllü bir gözlemevine dönüştüğünü gösterdiğini belirtiyor ve bu durumun, bu enstrümanın olağanüstü bilimsel potansiyelinin somut bir kanıtı olduğunu ifade ediyor.
