V. Gordon Childe’nin ufuk açıcı eseri “İnsan Kendini Nasıl Yarattı”, İbrahim Yıldız’ın çevirisiyle Dipnot Yayınları tarafından okuyuculara sunuldu. Yirminci yüzyılın en etkili düşünürlerinden biri olarak kabul edilen Gordon Childe, bu klasik çalışmasında insanlık tarihinin başlangıcından ilk uygarlıkların şekillendiği erken dönemlere uzanan kapsamlı serüvenini bütüncül bir bakış açısıyla ele alıyor.
Kitapta, sosyolojik evrimcilik, tarihsel materyalizm ve kültürel yayılma yaklaşımlarını bir araya getiren Childe, tarihin düz bir çizgide ilerleyen bir süreç olmadığını, aksine devrim niteliğindeki sıçramalarla biçimlenen dinamik bir dönüşüm olduğunu öne sürüyor. Childe’ın bu analizinin merkezinde, insanlık tarihinde dönüm noktası olarak görülen iki büyük evre yer alıyor: Neolitik Devrim, diğer adıyla Tarım Devrimi, ve bunu takip eden Kent Devrimi.
Yazar, ilk bölümde doğaya bağımlı avcı-toplayıcı yaşam biçiminden, hayvanların evcilleştirilmesi ve toprağın işlenmesiyle kendi üretimini yapan toplumlara geçiş sürecini ayrıntılarıyla inceler. Ardından, üretim tekniklerindeki ilerlemelerle ortaya çıkan besin fazlasının, toplumsal yapıda yeni işbölümlerine, uzmanlaşmaya ve böylece şehirlerin doğuşuna nasıl zemin hazırladığını berrak bir dille aktarıyor. Bu büyük değişimlerin izi, Childe’ın ustalıklı anlatımıyla adım adım sürülüyor.
Bu dönüşümün temel dinamiğinin biyolojik değil, kültürel evrim olduğunu vurgulayan Childe, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin insanlığın bilgi ve yaşam alanını genişlettiğini belirtirken, büyü ve din gibi geleneksel inanç sistemlerinin de bu evrim süreci içinde şekillendiğini gözler önüne seriyor. Aynı zamanda, toplumsal hiyerarşilerin ve sınıf farklılıklarının ortaya çıkışı da bu tarihsel dönüşümün kaçınılmaz bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Yayınlanan bu çeviri, Childe’ın yaşamı boyunca yayımladığı son (üçüncü) edisyonun eksiksiz tam metnini sunmaktadır. İnsanlığın kökenleri, üretim biçimlerinin değişimi ve uygarlığın kuruluşu üzerine çığır açan bu eser, tarihsel süreçleri anlamaya meraklı herkes için temel bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır.
