Thomas Bernhard’ın (TB) üvey kardeşi hekim Peter Fabjan tarafından yazılan otobiyografik yapıt Thomas Bernhard’ın Yanında Bir Yaşam, 2022 yılında Suhrkamp yayınevinden çıktı. Aslında aile fertleri içinde kendisine en yakın gördüğü Peter Fabjan’nın, abisi TB hakkında anılarını yazması uzun zamandır bekleniyordu. Ancak fotoğraflarla desteklenmiş 195 sayfalık metnin beklentileri karşılamaktan uzak olduğunu söylemekte fayda var. Ancak yine de ‘içeriden’ yapılmış kimi tanıklıklar kitabın olumlu yönlerini oluşturuyor.
Bernhard’ın erken gençlik çağında geçirdiği ağır akciğer iltihabı hastalığı nedeniyle ölümden döndüğünü, bir yıla yakın hastanede yattığını ve nihayet ‘sakatlanmış akciğerler’ ile yaşamını sürdürmek zorunda kaldığını biliyoruz. Peter Fabjan kardeşi ve özel doktoru olarak Bernhard’ın yaşamında büyük öneme sahip bir isim. Aile çevresi dâhil olmak üzere insanlarla olan ilişkilerinde ne denli seçici, kimlerine göre soğuk, huysuz ve nobran, olduğu bilinen Bernhard’ın üvey kardeşi hakkında hem hiç olumsuz konuşmadığı, karşılıklı sevgi ve saygıya dayanan (mesafeli) bir ilişkisi olduğu biliniyordu. Kendi ifadesiyle “yarı-kardeş Peter” ile kurduğu sıcak ilişkinin yıllar boyunca onu sık sık hastanelik eden sağlık durumuna, dolaysıyla hekim kardeşinin gözetimine ve desteğine duyduğu yardıma bağlayanlar olsa da; yaşamı boyunca Bernhard’ın üvey kardeşiyle arasının hep iyi olduğu anlaşılıyor.
Peter Fabjan öncelikle Bernhard’ın doğumu (09.02.1931) ve soy ağacı hakkında bilgiler veriyor ve aile çevresini tanıtıyor: Hiç görmediği biyolojik babası Alois Zuckerstätter (1905-1940), yaşadığı süre boyunca her zaman sevgisiz ve sorunlu bir ilişkileri olan annesi Herta Paula Fabjan (kızlık soyadı Bernhard; 1904-1950) hayatında çok önemli bir olan dedesi Johannes C. Freumbichler (1881-1949). Diğer yandan üvey babası Emil Fabjan (1913-1993), büyükannesi Anna Freumbichler ve üvey kız kardeşi Susanna Kuhn (doğ. 1940) aile çevresindeki diğer figürler. Peter Fabjan, dayısı ve diğer aile bireyleri hakkında bilgiler verse de bunların hiçbiriyle Bernhard’ın ilişki kurmadığını biliyoruz.
Kitapta Bernhard’ın yakın aile çevresi dışında yer verilen tek tanıklık, kendisinden 37 yaş büyük olan varlıkla dul Hedwig Stavianicek ile anne-oğul, abla-kardeş bağlamında kurduğu ilişki. Bernhard’ın kendi değimiyle “aç açıkta olduğu günlerde” elinden tutan, himayesine alan ve onu “yok olmaktan kurtaran” Stavianicek’le ilişkisi, zaman zaman yaşanan huzursuzluklar ve karşılıklı kaprislerle kesintiye uğrasa da, yaşamı boyunca sürmüştür.
Peter Fabjan otobiyografik kitabını üvey ağabeyinin sağlığına tanıklık ettiği kimi anılardan (Thomas Bernhard, Bruder und Patient) örneklerle sonlandırıyor.
Sonuç olarak Thomas Bernhard hakkındaki bilgilerimize çok büyük katkılarda bulunmasa da, ‘içerden’ kimi bilgileri nedeniyle kıymetli bir kitap.
Peter Fabjan
Ein Leben an der Seite von Thomas Bernhard – Ein Rapport
Suhrkamp, 2022,195 sayfa.
– Haydar Akın
